Sezonowe prace w lesie — co leśnicy robią jesienią, zimą, wiosną i latem to temat, który przybliża złożoną organizację działań mających na celu utrzymanie i rozwój naszych lasów w najlepszej kondycji.

Jesień – intensywne przygotowania przed zimą

Jesień to czas, kiedy leśnicy koncentrują się na zalesianiu wyrębów przeprowadzonych latem i wczesną wiosną. Gdy liście zaczynają opadać, łatwiej ocenić stan starszych drzew i zaplanować działania pielęgnacyjne. W tym okresie wykonuje się przede wszystkim cięcia sanitarnych fragmentów drzewostanu, usuwając chore, uszkodzone lub zawilgocone fragmenty, które mogłyby stać się ogniskami rozwoju grzybów czy patogenów. Dzięki temu poprawia się drożność ściółki i zmniejsza ryzyko masowego rozsiewu chorób.

Leśnicy zbierają także materiał siewny. Nasiona sosny, świerka czy dębu są gromadzone i selekcjonowane pod kątem jakości, wilgotności i zdolności kiełkowania. Następnie trafiają do leśnych szkółek, gdzie po odpowiedniej stratyfikacji przygotowywane są młodniki do przyszłych nasadzeń.

• Przeglądy sanitarnych drzew – identyfikacja ognisk szkodników.
• Zabezpieczanie pni drzew przed gryzącymi zwierzętami – siatki ochronne.
• Przygotowanie ścieżek leśnych do sezonu turystycznego.
• Budowa i serwis zimowych urządzeń obserwacyjnych – fotopułapek.

Ważnym elementem jesiennych prac jest monitoring populacji zwierzyny leśnej. Dzięki precyzyjnemu liczeniu tropów i obserwacji można planować regulację liczebności zwierzyny oraz oceniać wpływ jej żerowania na odnowienia leśne.

Zima – czas ochrony i kontroli

Podczas ciężkich zimowych miesięcy działania w lesie przenoszą się głównie do schronisk i baz leśnych. Warunki atmosferyczne wymuszają ograniczenie prac polowych, jednak nie oznacza to całkowitego bezruchu. Leśnicy zajmują się wtedy ochroną drzew przed wiatrołomami i śniegołomami – zabezpieczają fragmenty młodników, wzmacniają podpórkami siewki, a w razie potrzeby odśnieżają kluczowe drogi transportowe w lesie.

Kolejnym zadaniem jest prowadzenie całorocznych pomiarów hydrologicznych i meteorologicznych. Stacje pomiarowe dostarczają dane o opadach śniegu, pH śniegu, temperaturze i wilgotności powietrza. Dzięki nim można prognozować wiosenne roztopy i zagrożenia powodziowe, a także planować z wyprzedzeniem działania ochronne dla młodych drzew.

• Naprawa ogrodzeń chroniących młode nasadzenia przed zwierzyną.
• Regularne usuwanie gałęzi połamanych przez ciężar śniegu.
• Kontrole punktów karmowych dla zwierzyny.
• Konserwacja sprzętu leśnego i pojazdów terenowych.

Zimą leśnicy prowadzą także cykl szkoleń i warsztatów z zakresu ochrony przeciwpożarowej oraz pierwszej pomocy przedmedycznej, aby być gotowym na każde zdarzenie. To również moment na przygotowanie planów gospodarczych na kolejny rok, bazujących na wynikach inwentaryzacji drzewostanu i analizie ryzyka naturalnego.

Wiosna – początek nowego cyklu

Gdy przychodzi wiosna, regenerację lasu rozpoczyna budząca się do życia przyroda. Leśnicy intensywnie pracują nad odnowieniami naturalnymi i sztucznymi. W marcu i kwietniu następuje zasadnicza faza wiosennych nasadzeń, kiedy to przy odpowiedniej wilgotności gleby sadzonki mają największe szanse na ukorzenienie.

W terenie prowadzi się też prace związane z ochroną drzew przed inwazją szkodników – zwłaszcza korników i gąsienic paskówkowatych. Stosuje się pułapki feromonowe oraz biologiczne środki ochrony, minimalizując negatywny wpływ na inne organizmy. Jednocześnie leśnicy monitorują skuteczność zabiegów i w razie potrzeby modyfikują strategie ochronne.

• Pielęgnacja młodych drzewek – odchwaszczanie i mulczowanie.
• Zabezpieczanie pni przed uszkodzeniami mechanicznymi.
• Kontrole fitosanitarne i sanitarne cięcia drzew.
• Przegląd infrastruktury edukacyjnej: wieże widokowe i ścieżki przyrodnicze.

Wiosna to również pora na rozwijanie programów edukacyjnych dla szkół i społeczności lokalnych. Leśnicy organizują wycieczki tematyczne, prezentując rolę lasu jako źródła tlenu, barierę przeciwpowodziową i siedlisko dla setek gatunków. Dzięki temu mieszkańcy zyskują większą świadomość ekologiczną i chętniej angażują się w działania proekologiczne.

Lato – prace gospodarcze i rekreacja

Latem, gdy warunki pogodowe sprzyjają aktywności terenowej, leśnicy przystępują do wykonania prac gospodarczych. Pierwszym krokiem jest kontrola stanu zdrowotnego drzewostanu – wyszukuje się ogniska chorób grzybowych i bakterii. Zastosowanie sanitarnych cięć minimalizuje ryzyko rozprzestrzeniania się patogenów.

W sezonie letnim prowadzi się także zabiegi korekcyjne – koryguje się gęstość drzewostanów, aby zapewnić prawidłowy wzrost najmocniejszych okazów. Polega to na usuwaniu drzew słabszych i konkurujących o światło, co sprzyja rozwojowi bioróżnorodności poprzez powiększenie przestrzeni dla roślin runa leśnego.

• Zakładanie nowych upraw leśnych na obszarach zdegradowanych.
• Kontrole i konserwacja znaków granicznych.
• Utrzymanie i czyszczenie oznakowanych szlaków turystycznych.
• Organizacja patroli straży leśnej przeciw kłusownictwu.

Latem las żyje pełnią życia – drzewa intensywnie rosną, a ptaki i ssaki znajdują pożywienie w bujnym runie. Leśnicy muszą jednocześnie dbać o równowagę pomiędzy użytkowaniem turystycznym a ochroną natury. W tym okresie prowadzone są także badania naukowe nad akustyką lasu, pyleniem drzew i migracjami owadów.

Dzięki skoordynowanym sezonowym działaniom z zakresu środowiska i gospodarki leśnej, nasze lasy zachowują zdrowie, walory krajobrazowe i pełnią rolę naturalnych filtrów powietrza. Praca leśników w każdym sezonie jest niezbędna, by zapewnić lasom nie tylko przetrwanie, ale i rozwój dla przyszłych pokoleń.